آدمى زاد « 1 » طرفه معجونيست ) » * از رفيعى رفيع و از دو نيست و كمال جسد به آن باشذ كى در وى روح باشذ ، و كمال روح به آن بوذ كى درو « ( ى ) » علم و حكمت بوذ ، و ازينجاست - كى حقّ تعالى در قرآن مجيد علم را روح خواند - كه : وَ كَذلِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا ، و جون اشرف اجزاء آدمى « 2 » روح آمذ - و كمال روح علم - و حكمت ، بس كمال آدمى بعلم و حكمت باشذ . دليل دوّم - فضيلت حيوان بر جماد بإدراك است - زيرا كى حيوان با جماد مشارك است در جسم ، و ممتاز بحياة - كى سبب صحّت علم و ادراكست ، و جون حيوان را علم بمحسوسات « 3 » حاصل است - و جماد « 4 » را قوّت ادراك نه ، لا جرم حيوان از جماد فاضلتر باشذ . - و بعضى حيوانات از بعضى فاضلتر بوذ ، جه هر حيوان كى ادراك بيشتر « 5 » محسوسات كند فاضلتر از ان باشذ - كى ادراكش كمتر از ان باشذ ، - مثلا حيوانى كى باصره دارذ فاضلتر « 6 » باشذ از حيوانى كى باصره ندارذ - جون عقرب ، و آدمى با حيوان اگر جه مشارك است در ادراك جزئيّات ، امّا ممتازست بإدراك كلّيّات ، جه آدمى را « 7 » علم بجزئيّات و كليّاتست ، و آلت ادراك همه دارذ [ ( و ) ] ازين جهت از جملهء حيوانات فاضلتر آمذ ، و اين دليلى قاطع است بر آنك علم از همه جيزها فاضلتر است . دليل سوّم - فضيلت غير عنّين بر عنّين جز بوجدان - و فقدان بعضى

--> ( 1 ) - زاده - ط . مصراع دوّم بيت و ما بعد آن بدين گونه در خاطر نگارنده است : از فرشته سرشته و ز حيوان گر كند ميل اين شود كم ازين * ور كند ميل آن شود به از آن . ولى اين دو بيت در ديوان حكيم سنائى ، و در حديقة الحقيقة چاپ بمبئى 1266 - 1275 يافته نشد . - و باز با اندك اختلاف لفظيّ يك بيت كه در ص : 4 گذشت در ص 276 حديقه مذكور است ، و بيت ديگر كه در ص 24 گذشت در ص 249 حديقه . ( 2 ) - آدم - ه . ( 3 ) - محسوسات - ط . ( 4 ) - جمادات - م . ( 5 ) - بيش - اصل ( 6 ) - فاضلتر از آن - اصل . ( 7 ) - ه بى ، را .